Overslaan en naar de inhoud gaan

Hoe kunnen we u helpen?

  • Laatst bijgewerkt: 27-03-2020

Het coronavirus (COVID-19) heeft een grote impact op nationale en internationale toeleveringsketens, productie- en logistieke processen, internationale diensten en andere aspecten van de dagelijkse bedrijfsvoering. Dit kan resulteren in het niet of te laat nakomen van contractuele verplichtingen. Hieronder vindt u enkele praktische adviezen met betrekking tot commerciële contracten en bepaalde contractuele bepalingen die bijzondere aandacht verdienen.

Praktisch advies over commerciële contracten

  • Kijk uw commerciële contracten na op (i) bepalingen waarop het coronavirus van invloed kan zijn en (ii) procedurele vereisten, zoals kennisgevingsvereisten.
  • Identificeer de mogelijkheden om niet-nakoming van uw afspraken te voorkomen of te beperken. Maak alternatieve afspraken met uw wederpartij.
  • Benader uw wederpartij proactief om de verdeling van de risico’s verbonden aan het coronavirus te bespreken.
  • Houdt bij onderhandelingen over een nieuwe overeenkomst rekening met de mogelijke impact van het coronavirus op de bedrijfscontinuïteit.

Overmacht

  • Overmacht betreft een situatie waarin de nakoming van een contractuele verplichting onmogelijk wordt als gevolg van een gebeurtenis die buiten de invloed van (één van de) partijen valt. Een succesvol beroep op overmacht kan ertoe leiden dat een partij (tijdelijk) wordt ontheven van haar contractuele verplichtingen en er geen recht op schadevergoeding ontstaat. 
  • In geval van overmacht kan de schuldeiser de overeenkomst echter nog wel ontbinden. De tekortkoming moet wel de ontbinding rechtvaardigen. 
  • Bepaalde soorten commerciële contracten bevatten een overmachtsclausule waarin de gebeurtenissen worden beschreven die als overmacht worden beschouwd en de gevolgen daarvan. In contracten worden ziekte of epidemie vaak niet uitdrukkelijk als overmachtsomstandigheid genoemd (zie bijvoorbeeld standaard commerciële contracten als de PECL en Unidroit). Als gevolg daarvan zijn er geen harde regels voor de kwalificatie van niet-nakoming vanwege het coronavirus als een overmachtssituatie.
  • Om een beroep te doen op een overmachtsclausule moet een partij gewoonlijk de wederpartij informeren dat zich een overmachtssituatie heeft voorgedaan die de nakoming van haar contractuele verplichting(en) heeft verhinderd, heeft gehinderd of heeft vertraagd. Overmachtsclausules vereisen vaak dat de partij die zich op overmacht beroept daarvan bewijs overlegt en zich aan de contractuele vereisten inzake kennisgeving houdt.
  • Wanneer een commercieel contract geen overmachtsclausule bevat, dan geldt de wettelijke overmachtsregeling. Opgemerkt moet worden dat de drempel voor overmacht in Nederlands recht hoog is (artikel 6:75 BW). Wanneer als gevolg van een wettelijk verbod een schuldenaar niet meer kan presteren, zou een beroep op overmacht in de zin van art. 6:75 BW kans van slagen kunnen hebben. Voorbeelden hiervan zijn situaties waarin goederen of diensten niet geleverd kunnen worden als een gevolg van een exportverbod, of wanneer een evenement niet mag doorgaan omdat horeca verplicht gesloten is. 
  • In dat verband is het vermeldenswaardig dat zowel de Franse als de Chinese overheid zich op het standpunt hebben gesteld dat wanprestatie als gevolg van het coronavirus kwalificeert als overmacht. De Franse minister van economische zaken en financiën heeft aangekondigd dat bij niet-nakoming vanwege het coronavirus door een kleine onderneming op grond van een contract met de overheid, de Franse overheid aanneemt dat er sprake is van overmacht. De Chinese overheid heeft zelfs overmachtsverklaringen verstrekt aan lokale exporteurs om hen vrij te stellen van nakoming van contractuele verbintenissen met buitenlands kopers. De betekenis van dergelijke verklaringen van buitenlandse overheden in Nederland is beperkt.

Material Adverse Change of Material Adverse Effect

  • Andere soorten commerciële contracten (met name op het gebied van fusies en overnames) kunnen een clausule bevatten waarin de gevolgen worden bepaald van gebeurtenissen die kunnen leiden tot een Material Adverse Change (“MAC”) of een Material Adverse Effect (“MAE”). Een dergelijke bepaling kan worden opgenomen als een opschortende voorwaarde, ofwel als (kwalificatie van een) een garantie.
  • De formulering van de MAC- of MAE-clausule is leidend bij het bepalen of een bedrijfsstagnatie die veroorzaakt wordt door het coronavirus moet worden aangemerkt als een MAC of MAE. Een zorgvuldige beoordeling van die definitie is daarom noodzakelijk om te bepalen of een gebeurtenis aanleiding geeft tot een MAC of MAE.

Boetebedingen

  • Commerciële contracten kunnen een boetebeding bevatten waarin wordt bepaald dat een partij een boete verschuldigd raakt in geval van wanprestatie. Een boete kan ook bestaan uit een alternatieve prestatie.
  • De formulering van het boetebeding bepaalt hoe en wanneer een boete verschuldigd is. Het boetebeding kan bijvoorbeeld bepalen dat een boete verschuldigd is zonder voorafgaande aanmaning of voorafgaande verklaring (zelfs wanneer nakoming niet blijvend onmogelijk is).
  • In geval van overmacht aan de zijde van de partij die in verzuim is mag het boetebeding niet worden ingeroepen tegen deze partij, tenzij de partijen uitdrukkelijk anders zijn overeengekomen. 
  • Het coronavirus kan van invloed zijn op de nakoming van een contract en daarmee een boetebeding triggeren. Indien dit het geval is of kan zijn, raden we aan contact op te nemen met de wederpartij om te bespreken wat de beste manier is om de gevolgen van het coronavirus voor uw zakelijke relatie te beperken.
  • Mocht een wederpartij in een corona-gerelateerde situatie een boetebeding inroepen, dan kan de andere partije aanvoeren dat een rechter (i) het boetebeding buiten toepassing moet verklaren op grond van de redelijkheid en billijkheid of (ii) de hoogte van de boete moet matigen omdat de billijkheid dit eist. Wel merken wij op dat dit een hoge standaard is, waaraan niet snel wordt voldaan. Echter, in het geval de wanprestatie uitsluitend verband houdt met het coronavirus, kan een rechter mogelijk besluiten het boetebeding buiten toepassing te verklaren of de hoogte van de boete te matigen.     

Onvoorziene omstandigheden en ''hardship''-clausules

  • In geval van onvoorziene omstandigheden die van dien aard zijn dat een wederpartij redelijkerwijs niet mag verwachten dat de overeenkomst in ongewijzigde vorm in stand blijft, kan een van de partijen de rechter verzoeken de overeenkomst geheel of gedeeltelijk te wijzigen of te ontbinden.
  • Of een gebeurtenis kan worden aangemerkt als onvoorzien hangt af van de vraag of de partijen de mogelijkheid van het optreden van de onvoorziene omstandigheid contractueel hebben willen voorzien, althans deze mogelijkheid stilzwijgend hebben verdisconteerd. Het moet in ieder geval gaan om een gebeurtenis die nog moet plaatsvinden op het moment dat de overeenkomst wordt aangegaan.  
  • Dat partijen bij het sluiten van hun overeenkomst de gevolgen van het coronavirus hebben kunnen voorzien, ligt niet voor de hand. Het is mogelijk dat het coronavirus zal worden aangemerkt als onvoorziene omstandigheid maar de vraag of een beroep op onvoorziene omstandigheden succes heeft hangt af van de omstandigheden van het geval. Voor recent gesloten contracten speelt bovendien de vraag vanaf welk moment in tijd het coronavirus en de wereldwijde impact daarvan niet meer als 'onvoorzien' moeten worden aangemerkt.
  • Het is belangrijk om te realiseren dat de rechtelijke macht zeer terughoudend omgaat met het aannemen van onvoorziene omstandigheden: in principe staat voorop dat afspraak afspraak is (''pacta sunt servanda''). De partij die zich beroept op onvoorziene omstandigheden zal moeten stellen en bewijzen dat sprake is van een verstoring van de belangen van partijen waardoor het eisen van nakoming niet langer redelijk is. De gevolgen moeten dus zodanig zijn dat deze buiten de normale bedrijfsrisico's vallen.
  • In standaard commerciële contracten (Unidroit Pinciples en PECL) is een heronderhandelingsplicht in geval van onvoorziene omstandigheden gecodificeerd en een vereiste voor een beroep op een zogenoemde ''hardship''–clausule in een procedure.
  • Ook zonder een contractuele heronderhandelingsplicht adviseren wij, als mogelijk sprake is van onvoorziene omstandigheden, eerst in heronderhandeling te treden en een concreet, serieus en redelijk voorstel te doen hoe de negatieve gevolgen van het coronavirus redelijk verdeeld kunnen worden tussen partijen. In sommige gevallen is dat een gelijke verdeling van het nadeel tussen partijen. In het geval van een duurovereenkomst kan dat anders liggen. Ook kan uitstel van het moment van prestatie soelaas bieden (bijv. tot nadat de coronacrisis voorbij is). 
  • Documenteer het voorstel en de reactie van de wederpartij goed. Mocht het uitdraaien op een juridische procedure, dan kan de opstelling van partijen in de heronderhandelingsfase van belang zijn bij de beoordeling door de rechter welke remedie passend is.

Cookie melding

Onze website gebruikt alleen cookies wanneer er video's afgespeeld worden. De video's worden gestreamd vanaf YouTube, een service van Google. Onze website gebruikt geen tracking cookies en/of derde partij cookies als er geen video content afgespeeld wordt. Hier vindt u de privacy/cookie policy voor meer informatie.