Overslaan en naar de inhoud gaan

Hoe kunnen we u helpen?

  • Laatst bijgewerkt: 26-03-2020


De uitbraak van Covid-19 heeft aanleiding gegeven tot veel juridische problemen. De volgende kwesties zijn met name relevant op het gebied van het overheids- en regelgevingsrecht. 


Geen noodtoestand
 

  • De Belgische Grondwet bevat als zodanig geen bepaling op grond waarvan de regering de noodtoestand kan uitroepenals de epidemie verergert. In sommige van onze buurlanden is er daarentegen wel een specifieke grondwettelijke bepaling die de noodtoestand regelt, zoals artikel 16 van de Franse Grondwet.

    De wet op de Civiele Veiligheid van 2007 en de koninklijke besluiten van 31 januari 2003 en 22 mei 2019 betreffende de nationale en lokale noodplannen voorzien echter in een rechtsgrondslag voor maatregelen op lokaal niveau (gemeentelijke burgemeesters en provinciale gouverneurs) met een ruime bevoegdheid van de federale overheid om bindende richtlijnen uit te vaardigen.

    In dat verband heeft de Belgische regering op 12 maart 2020 een dergelijke maatregel genomen met vergaande maatregelen, zoals de schorsing van schoolklassen, de sluiting van cafés en restaurants tot 2 april 2020 (kruidenierswinkels en apotheken zijn van de genoemde maatregelen uitgesloten).

Politiebevoegdheden
 

  • In het geval van ernstige problemen op het gebied van de volksgezondheid kan de gemeentelijke overheid een politiebevel uitvaardigen om de toegang tot openbare ruimten, zoals scholen, kinderdagverblijven, rusthuizen, gesloten sportfaciliteiten en gemeentelijke gebouwen, te beperken.
  • De toegangsbeperkingen kunnen zo ver gaan dat iedereen die is teruggekeerd van een privé- of zakenreis naar een risicozone de toegang tot die zones wordt ontzegd (zie bijvoorbeeld: de beslissing van 1 maart 2020 van de burgemeester van Sint-Lambrechts-Woluwe en de wijziging ervan op 5 maart 2020; de gemeentelijke maatregelen van de stad Leuven (update op 13 maart 2020) en de beslissing van 12 maart 2020 van de burgemeester van Maaseik (Limburg), die o.a. een verbod op de toegang tot de openbare ruimte invoert. vb. culturele evenementen).
  • Gemeentelijke politiebesluiten zijn administratieve handelingen waartegen een beroep tot nietigverklaring kan worden ingesteld bij de  afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State binnen een termijn van 60 dagen na kennisname van het besluit.
  • Het is echter onwaarschijnlijk dat bovengenoemd gemeentelijk politiereglement nietig zal worden verklaard, gezien de buitengewone omstandigheden waarop het is gebaseerd.

Wettelijke aansprakelijkheid van de overheid
 

  • Maatregelen op het gebied van de volksgezondheid tegen het coronavirus kunnen aanleiding geven tot een wettelijke aansprakelijkheid van de overheid op grond van artikel 1382 van het Burgerlijk Wetboek.
  • De overheid kan bij het nemen van maatregelen ter bestrijding van Covid-19 inderdaad civielrechtelijk aansprakelijk worden gesteld.
  • Burgers zouden bijvoorbeeld ten onrechte in quarantaine kunnen worden geplaatst, in welk geval zij zich tot de rechter kunnen wenden om schadevergoeding van de overheid te verkrijgen.
  • De overheid heeft een algemene zorgplicht om tijdig correcte informatie te verstrekken. Indien zij dit niet doet in het kader van de uitbraak van het coronavirus, kan zij civielrechtelijk aansprakelijk worden gesteld indien zij niet kan aantonen dat zij heeft gehandeld zoals verwacht kan worden van een redelijk voorzichtig overheidsorgaan onder die omstandigheden.

Overheidsopdrachten
 

  • Gezien de buitengewone omstandigheden die het coronavirus met zich meebrengt, hebben de overheden de mogelijkheid om een aanbesteding uit te schrijven via de onderhandelingsprocedure zonder voorafgaande bekendmaking.
  • Artikel 42 van de Overheidsopdrachtenwet 2016 maakt het mogelijk om deze flexibelere procedure te gebruiken, wanneer dat strikt noodzakelijk is, indien de vereisten van de openbare of de niet-openbare procedure of van de mededingingsprocedure van gunning door onderhandelingen niet kunnen worden vervuld wegens de urgentie als gevolg van onvoorziene gebeurtenissen.
  • Aanbestedende diensten zouden bijvoorbeeld de procedure van gunning via onderhandelingen zonder voorafgaande bekendmaking kunnen gebruiken voor de aanbesteding van personeel in de gezondheidszorg.
  • Op 6 maart 2020 heeft de Ministerraad "10 maatregelen ter ondersteuning ter ondersteuning van het bedrijfsleven" goedgekeurd. Een van deze maatregelen omvat "flexibiliteit bij de uitvoering van federale overheidsopdrachten". Deze maatregel houdt (waarschijnlijk) in dat er geen onmiddellijke boetes, sancties of straffen worden opgelegd wanneer een marktdeelnemer aantoont dat de moeilijkheden bij de uitvoering van een aanbesteding te wijten zijn aan het coronavirus of de in dat kader opgelegde maatregelen.

Cookie melding

Onze website gebruikt alleen cookies wanneer er video's afgespeeld worden. De video's worden gestreamd vanaf Vimeo. Onze website gebruikt geen tracking cookies en/of derde partij cookies als er geen video content afgespeeld wordt. Hier vindt u de privacy/cookie policy voor meer informatie.