Overslaan en naar de inhoud gaan

Hoe kunnen we u helpen?

  • Public law
  • 20-11-2019

Uitvoeringsbesluit van de Commissie (2019/1615)
Op 26 september heeft de Europese Commissie een uitvoeringsbesluit gepubliceerd, waarin staat dat het tomato brown rugose fruit virus (ToBRFV) een schadelijk organisme is dat nog niet is opgenomen in de bijlagen bij Richtlijn 2000/29/EG (Richtlijn 2000/29/EG van de Raad van 8 mei 2000 betreffende de beschermende maatregelen tegen het binnenbrengen en de verspreiding in de Gemeenschap van voor planten en voor plantaardige producten schadelijke organismen), maar vanaf 1 november wel wordt aangewezen als bestrijdingsplichtig organisme. Dat betekent dat er maatregelen getroffen moeten worden om te voorkomen dat het virus zich verder verspreidt. ToBRFV is een virus dat voor het eerst is ontdekt eind 2014 in Israel. In onder meer buurlanden Duitsland (een uitbraak op 7 tomatenbedrijven in 2018 op 25 hectare) en Engeland zijn reeds officiële meldingen gedaan van het aantreffen van het virus. ToBFRV is niet gevaarlijk voor de volksgezondheid, maar kan het een negatief effect hebben op de kwaliteit en de productieomvang. Doordat het door mechanisch contact (denk aan fust, gewaswerk en kleding) overdraagbaar is, is het virus erg besmettelijk. De door ToBRFV aangetaste tomatenvruchten kunnen gele en bruine vlekken vertonen.

Kamerbrief 21 oktober 2019
Minister Schouten heeft de Kamer bij brief van 21 oktober 2019 geïnformeerd over de vondst van een besmetting en een ernstige verdenking – waarvan het onderzoek nog loopt - van het ToBRFV in Westland. In de brief schrijft zij dat de National Plant Protection Organisation het virus per 4 oktober al als quarantainewaardig heeft aangemerkt, teneinde de maatregelen te treffen die volgens het uitvoeringsbesluit van de EC nodig zijn (dit was noodzakelijk omdat anders tot 1 november met het treffen van maatregelen moest worden gewacht en het virus zich intussen verder kon verspreiden). Enkele media spreken zelfs over 5 nieuwe meldingen die zijn gedaan sinds de mogelijke besmetting in het Westland (onduidelijk is of dat (Westlandse) tomatentelers zijn of dat het ook besmettingen bij paprikatelers betreft). Voor alle Nederlandse plantenkwekers gelden nu extra eisen bij de afzet van tomaten en paprikaplanten, omdat Nederland geen vrij gebied meer is voor ToBRFV. De NVWA wil zo snel mogelijk zicht op de verspreiding en voert daarom dus al eerder een meldplicht in voor een ieder die ToBRFV vermoedt.

Meldplicht
De status als quarantainewaardig organisme brengt met zich dat (‘automatisch’) een meldplicht geldt. De meldplicht houdt in dat een ieder die een vermoeden heeft van besmetting met het virus dat moet melden bij de NVWA (zowel telers, kwekers als laboratoria). De meldplicht is gebaseerd op de plantenziektenwet en de bijbehorende besluiten (geverifieerd bij een medewerker van het NVWA).

Artikel 3 van de Plantenziektenwet luidt:

"Ter voorkoming van het optreden en van de verbreiding van schadelijke organismen en ter bestrijding daarvan kunnen bij of krachtens algemene maatregel van bestuur regelen worden gesteld omtrent:
f) het melden van verschijnselen van aantasting van planten of plantaardige producten door schadelijke organismen"

Het Besluit bestrijding schadelijke organismen regelt vervolgens in artikel 16:

"Een ieder die verschijnselen van aantasting van planten of plantaardige producten door schadelijke organismen, aangewezen door Onze Minister, waarneemt is verplicht deze verschijnselen onverwijld te melden bij een door Onze Minister aangewezen ambtenaar, dan wel een door Onze Minister, op grond van artikel 9 van de Plantenziektenwet aangewezen instelling."

De meldplicht geldt vanaf 1 november 2019 voor alle lidstaten: dan gaat namelijk de formele quarantaine status in de EU in en geldt dus voor iedere lidstaat een meldplicht. Omdat de NVWA het organisme hier al per 4 oktober quarantainewaardig heeft aangemerkt, geldt de meldplicht o.b.v. bovenstaande bepalingen in Nederland dus al eerder.

Boetes?
De NVWA heeft bovendien laten weten dat bij overtreding van de meldplicht vanaf maandag 28 oktober strafrechtelijk gehandhaafd zal worden. Bij nalatigheid volgt een proces-verbaal. Overtreding van artikel 3 van de Plantenziektenwet levert een overtreding in de zin van de Wet op de economische delicten (WED) op. De overtreding kan in beginsel bestraft worden met een maximale geldboete van categorie 4 (EUR 20.750). De boetecategorie kan onder omstandigheden genoemd in artikel 6 lid 1 onder 5 WED echter opschuiven naar boetecategorie 5 (maximaal 83.000). Voor rechtspersonen geldt zelfs dat boetes – afhankelijk van de omstandigheden – kunnen oplopen tot een bedrag van EUR 830.000 (boetecategorie 6, zie artikel 23 lid 7 Wetboek van Strafrecht (WvSr)).

Uit artikel 23 lid 7 WvSr volgt verder dat een boete van ten hoogste 10% van de jaaromzet van de rechtspersoon kan worden opgelegd, wanneer boetecategorie 6 niet als passende bestraffing wordt gezien. In theorie zou het dus kunnen, al is de kans daarop zeer klein, dat voor een overtreding van de Plantenziektenwet door een rechtspersoon een boete van categorie 5 of categorie 6 niet als passende bestraffing wordt gezien. In een dergelijk geval kan een boete wordt opgelegd van maximaal 10% van de jaaromzet van die rechtspersoon. Verder is ook de ontneming van de winst die is behaald of inbeslagname van goederen een risico dat overtreding met zich kan brengen. Tot slot merken wij nog enkele bijkomende straffen of maatregelen uit de WED op, waaronder de gehele of gedeeltelijke stillegging van de onderneming van de veroordeelde tot maximaal een jaar (artikel 7 onder c WED), de openbaarmaking van de rechterlijke uitspraak (artikel 7 onder g WED), en de onderbewindstelling van de onderneming (artikel 8 onder b WED).

Vrijstelling
Verder wellicht goed om te weten, is dat er sinds 26 oktober 2019 een tijdelijke vrijstelling (voor de duur van 120 dagen) ter bescherming van de teelt van tomaat tegen het quarantainewaardige ToBRFV geldt. Daarmee wordt o.g.v. artikel 38 Wet gewasbesschermingsmiddelen en biociden (noodsituaties) en artikel 53 van de Verordening (EG) nr. 1107/2009 een vrijstelling verleend voor het gebruik in of op transportvoertuigen en containers waarin materiaal is vervoer en apparatuur dat gebruikt wordt voor het laden en lossen van de voertuigen en containers (het middel is al vrijgesteld voor gebruik in de kas) van het ontsmettingsmiddel 'Virkon S' ter bestrijding van het quarantainewaardige Tomato brown rugose fruit virus in de tomatenteelt (mits de gebruiksvoorschriften in bijlage I worden toegepast). Zodat bestrijding van het virus ook in de transport en de logistiek aangepakt kan worden.

Cookie melding

Onze website gebruikt alleen cookies wanneer er video's afgespeeld worden. De video's worden gestreamd vanaf YouTube, een service van Google. Onze website gebruikt geen tracking cookies en/of derde partij cookies als er geen video content afgespeeld wordt. Hier vindt u de privacy/cookie policy voor meer informatie.